Giới thiệu phường Bồ Đề

I. Vị trí địa lý, diện tích, dân số

1. Sự hình thành: Phường Bồ Đề được hình thành trên cơ sở nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của phường Ngọc Lâm (thuộc quận Long Biên); phần lớn diện tích tự nhiên và dân số của các phường: Ngọc Thụy, Gia Thụy, Bồ Đề (thuộc quận Long Biên); một phần diện tích tự nhiên và dân số của các phường: Đức Giang, Thượng Thanh (thuộc quận Long Biên); một phần diện tích tự nhiên của các phường: Long Biên, Phúc Đồng (thuộc quận Long Biên). Lý do lấy tên phường mới là Bồ Đề: Bồ Đề là tên gọi khác của cầu Long Biên, làng Bồ Đề ở ngay đê sông Hồng, bên kia cầu Chương Dương. Ngày xưa, Bồ Đề có hai đường thiên lý, một đường đi Cổ Bi - Phú Thị để sang trấn Hải Dương; một đường đi Như Quỳnh, xuống Hải Dương - Hải Phòng, tức Quốc lộ 5 hiện nay. Gọi là "Bồ Đề" vì xa xưa trong làng có hai cây bồ đề cao, nổi bật giữa những làng quê ven sông Hồng, ngang đỉnh tháp chùa Báo Thiên ở trong Kinh thành Thăng Long ở bên kia sông. Việc lấy tên ĐVHC mới là Bồ Đề đã có trong lịch sử, gắn bó với con người và vùng đất nằm trong địa giới đơn vị hành chính cơ sở mới; mang đậm dấu ấn văn hóa, lịch sử, là một phần ký ức, là kỷ niệm của những thế hệ người dân và phù hợp với nguyên tắc ưu tiên sử dụng một trong các tên gọi của các ĐVHC trước khi sáp nhập để đặt tên cho xã, phường mới, hạn chế tối đa tác động ảnh hưởng tới người dân, doanh nghiệp.

2. Vị trí địa lý: Phường Bồ Đề giáp các phường: Long Biên, Việt Hưng, Hồng Hà và các xã: Vĩnh Thanh, Đông Anh của thành phố Hà Nội.

3. Diện tích, dân số: Phường Bồ Đề có diện tích tự nhiên là 12,94 km²; quy mô dân số là 120.028 người.

II. Đặc điểm kinh tế, xã hội

Phường Bồ Đề là một trong những đơn vị hành chính trọng điểm phía Đông của Hà Nội, mang trong mình vị thế địa chiến lược và vai trò phát triển toàn diện về kinh tế, hạ tầng, văn hóa – xã hội. Phường Bồ Đề nằm ở bờ Đông sông Hồng, đối diện trực tiếp với phường Hoàn Kiếm – trung tâm chính trị, hành chính, văn hóa của Thủ đô. Nhờ đó, Bồ Đề là cầu nối giữa trung tâm Hà Nội với khu vực Đông Bắc (Gia Lâm, Bắc Ninh, Hải Phòng). Tiếp giáp nhiều cây cầu chiến lược như: cầu Chương Dương, cầu Long Biên, cầu Vĩnh Tuy; có hệ thống giao thông huyết mạch như: Nguyễn Văn Cừ, Ngô Gia Tự, Cổ Linh, giúp kết nối nhanh chóng với nội đô, quốc lộ 5, quốc lộ 1B và vành đai 2 – vành đai 3 Bồ Đề đóng vai trò là đầu mối giao thông chiến lược – trung tâm điều phối kết nối Đông – Tây của Hà Nội.

Trong Quy hoạch Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050, phường Bồ Đề được xác định là vùng đô thị trung tâm mở rộng, góp phần giảm tải dân cư và hạ tầng cho nội đô cũ; là trục liên kết hành lang Đông – Tây (Long Biên – Hoàn Kiếm – Gia Lâm), gắn với phát triển đô thị sinh thái ven sông Hồng; là điểm nối giữa khu vực phát triển công nghiệp văn hóa (Bát Tràng) và trung tâm hành chính – thương mại nội thành.

Điều này giúp phường Bồ Đề trở thành một trong những mắt xích quan trọng trong chiến lược mở rộng đô thị Hà Nội về phía Đông. Đây chính là hạt nhân phát triển bền vững và động lực thúc đẩy chuyển dịch đô thị về phía Đông của Hà Nội trong giai đoạn tới.

1. Đặc điểm kinh tế

Phường Bồ Đề là một trong những đơn vị hành chính phát triển kinh tế đô thị năng động, đa ngành, đóng vai trò hạt nhân kinh tế – dịch vụ của vùng phía Đông Hà Nội.

Với vị trí sát trung tâm Hà Nội và hệ thống hạ tầng được đầu tư, phường Bồ Đề sở hữu từ tổ hợp đô thị hiện đại và đẳng cấp: Mipec Riverside, Hòa Bình Green, Ruby City, Sunshine Garden, Him Lam Hồng Tiến,... đến nhà ở xã hội. Đây là một trong những địa bàn có hạ tầng đô thị hoàn thiện và đồng bộ nhất khu Đông Hà Nội, đóng vai trò động lực phát triển nhà ở – dịch vụ – đô thị xanh thông minh của Thủ đô.

Cùng với Các tuyến phố thương mại lớn, sầm uất: Nguyễn Văn Cừ, Hồng Tiến, Cổ Linh, Ái Mộ,… song song với hệ thống siêu thị và chợ dân sinh đáp ứng đa dạng nhu cầu tiêu dùng. Đây là khu vực có cơ cấu kinh tế cân bằng, không phụ thuộc vào một ngành nghề, giúp tăng khả năng thích ứng và ổn định sinh kế.

Phường Bồ Đề nằm trải dài ven sông Hồng, có lợi thế giao thông liên vùng nhờ gần các cây cầu huyết mạch: Chương Dương, Long Biên, Vĩnh Tuy, là điểm đầu kết nối với cao tốc Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, giúp hình thành các đầu mối giao thương, kho hàng, logistic nhỏ và vừa dọc trục Ngọc Thụy – Thượng Thanh – Cổ Linh. Đây là "nút giao đa phương tiện" – nơi hội tụ giữa giao thông đường thủy, đường bộ và tương lai có thể phát triển du lịch đường sông, góp phần định hình diện mạo Thủ đô Hà Nội mở rộng, hiện đại, xanh và hội nhập.

2. Đặc điểm văn hóa - xã hội

Phường Bồ Đề có bản sắc văn hóa phong phú, đời sống xã hội năng động và hiện đại, tiêu biểu cho sự giao thoa giữa truyền thống ven đô và nhịp sống đô thị mới của Thủ đô Hà Nội.

Bồ Đề nằm trong vùng đất cổ ven sông Hồng, từng thuộc trấn Kinh Bắc xưa, có nhiều làng truyền thống với lịch sử hàng trăm năm: Ngọc Lâm, Ngọc Thụy, Thượng Thanh, Gia Thụy từng là các làng quê ven sông trù phú, nổi tiếng với truyền thống hiếu học, tôn kính tổ tiên, trọng đạo nghĩa.

Các di tích lịch sử – văn hóa tiêu biểu: Chùa Bồ Đề - Trung tâm Phật giáo cổ truyền, hiện là nơi nuôi dưỡng trẻ mồ côi và có vai trò xã hội đặc biệt; Đình Gia Thượng, Đền Rừng, chùa Sùng Khánh,... là nơi thờ các danh thần, thành hoàng, tổ nghề.

Một số di tích được xếp hạng di tích cấp Quốc gia: Đình Thôn Nha (được xếp hạng năm 1990), chùa Thôn Nha (được xếp hạng năm 1990), đình Tư Đình (được xếp hạng năm 1991), chùa Sùng Phúc (được xếp hạng năm 1991), đình Phúc Xá (được xếp hạng năm 1993), chùa Bắc Biên (được xếp hạng năm 1989)...

Các lễ hội truyền thống như: Lễ hội đình Phúc Xá, Lễ hội đình Thượng Thanh, lễ hội chùa Bồ Đề,…

Với việc giữ gìn tốt tập tục làng xã, tín ngưỡng dân gian và các sinh hoạt cộng đồng cổ truyền như: Tế xuân – tế thu, rước kiệu, giao lưu dân ca, múa rối nước,… kết hợp với nếp sống đô thị hiện đại tạo nên cho người dân Bồ Đề đời sống văn hóa – tinh thần phong phú và ngày càng được nâng cao. Cùng với không gian công cộng đa dạng: đường ven sông Hồng, các khu quảng trường trong khu đô thị, đây là khu vực có chất lượng sống đô thị tốt, đặc biệt chú trọng phát triển con người và gắn kết cộng đồng.

Về giáo dục: Mạng lưới trường học đa dạng, có các cơ sở giáo dục từ mầm non đến THPT đạt chuẩn quốc gia, cùng nhiều trường quốc tế: Trường Quốc tế Pháp Alexandre Yersin (Ngọc Thụy), Trường quốc tế Wellspring, Trường Việt Mỹ, Vinschool Riverside,...Một số trường học các cấp tiêu biểu: mầm non Hồng Tiến, mầm non Long Biên A, mầm non Hoa Phượng, mầm non Bồ Đề; mầm non An An, mầm non Hoa Thủy Tinh; tiểu học Khu đô thị Sài Đồng, tiểu học Gia Thượng, tiểu học Ngọc Thụy, tiểu học Ngô Gia Tự; THCS Lý Thường Kiệt, THCS Nguyễn Gia Thiều, THCS Bồ Đề, THCS Ngọc Thụy; THPT Vạn Xuân, THPT WELLSPRING - Mùa Xuân...

Về giáo dục: Mạng lưới trường học đa dạng, có các cơ sở giáo dục từ mầm non đến THPT đạt chuẩn quốc gia, cùng nhiều trường quốc tế: Trường Quốc tế Pháp Alexandre Yersin (Ngọc Thụy), Trường quốc tế Wellspring, Trường Việt Mỹ, Vinschool Riverside,...

Về y tế: phường Bồ Đề có hệ thống y tế tương đối hoàn chỉnh với đầy đủ các tuyến từ cơ sở đến các phòng khám đa khoa tư nhân chất lượng cao giúp người dân có nhiều lựa chọn chăm sóc sức khỏe đa dạng, từ công lập đến cao cấp.

III. Định hướng phát triển

Triển khai Luật Thủ đô, Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065 và các chương trình, kế hoạch khác, phường Bồ Đề được định hướng phát triển với nội dung chủ yếu như:

Định hướng phát triển chung: Xây dựng các khu đô thị hiện đại, sinh thái, thông minh, gắn với mô hình TOD có hạ tầng phát triển đồng bộ, hiện đại, bền vững, với đầy đủ các tiện ích xã hội, phát triển du lịch gắn với bảo tồn, phát huy giá trị các di sản. Hình thành các tổ hợp công trình văn hóa, các công viên sinh thái và các hoạt động vui chơi giải trí, không gian xanh ven sông Hồng, sông Đuống bảo tồn cảnh quan tự nhiên và phát triển du lịch nông nghiệp đô thị sinh thái, du lịch trải nghiệm.

- Về kinh tế:

Phát triển kinh tế đô thị gắn với tổ chức, khai thác có hiệu quả các không gian phát triển. Phát triển các mô hình kinh tế đêm phù hợp gắn với khai thác không gian văn hóa - lịch sử, không gian sông Hồng, sông Đuống và các khu vực có tiềm năng, lợi thế.

Phường Bồ Đề nằm trong hành lang dọc theo hai bờ sông Hồng, sông Đuống. Khai thác giá trị cảnh quan đẹp thuận lợi phục vụ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng. Phát triển sản phẩm du lịch gắn với những giá trị di sản văn hóa, ẩm thực, mua sắm, sự kiện, giải trí để phát triển các hoạt động du lịch văn hóa, lễ hội, âm nhạc, ẩm thực, vui chơi giải trí trên toàn địa bàn Phường.

Tiếp tục tập trung xây dựng các tuyến phố văn minh đô thị, an toàn thực phẩm; chợ văn minh thương mại, an toàn thực phẩm. Củng cố và phát triển nhanh các nhà hàng đạt chuẩn, tuyến phố ẩm thực có kiểm soát về an toàn thực phẩm, đặc biệt là phố ẩm thực Ngọc Lâm.

Hình thành và phát triển các tour du lịch, tuyến du lịch mới trên địa bàn Phường như: Tuyến Du lịch trên sông Hồng, sông Đuống (thăm quan các di tích dọc theo 2 tuyến sông, khám phá sông Hồng, sông Đuống; thăm quan, mua sắm các sản phẩm nông nghiệp; chụp ảnh lưu niệm tại các trang trại hoa, thưởng thức ẩm thực trên sông); Du lịch mua sắm tại trung tâm thương mại lớn của Phường (Trung tâm thương mại Savico Megamall Long Biên).

Xây dựng mới chợ tại ô quy hoạch E1/CC4 thuộc địa bàn phường có diện tích khoảng 3.100 m2.

Xây dựng Tổ hợp công viên thể thao và dịch vụ Hỗn hợp Hồ Sen có diện tích khoảng 9,8 ha.

- Về văn hóa, xã hội:

Tiếp tục có kế hoạch đầu tư, tu bổ các di tích lịch sử đã được xếp hạng hiện xuống cấp. Xem xét ưu tiên nghiên cứu có kế hoạch trùng tu, tôn tạo một số điểm di tích đặc trưng của phường có tiềm năng, lợi thế thu hút du khách như đền Ghềnh, chùa Bồ Đề, đền Chầu, chùa Lâm Du, đình chùa Bắc Biên, đền Mẫu Thoải, đền Rừng, đền Núi... gắn với triền du lịch sông Hồng, sông Đuống.

Cải tạo, nâng cấp trường học các cấp trên địa bàn phường.

- Về đô thị:

Phát triển mô hình TOD theo tuyến đường sắt đô thị số 04 (Mê Linh - Sài Đồng - Liên Hà). Phát triển mô hình đô thị tập trung gắn với các đầu mối giao thông công cộng, trung tâm phát triển dịch vụ, văn hóa, thể thao, gắn với tạo việc làm và các tiện ích công cộng đô thị. Phát triển không gian công cộng, công viên cây xanh, mô hình nông nghiệp đô thị và mô hình đô thị sinh thái; bảo đảm diện tích xây dựng thấp tầng, ưu tiên phát triển cây xanh, mặt nước; phát triển các mô hình đô thị 15 phút (đáp ứng các nhu cầu cơ bản của người dân về thực phẩm, y tế, giáo dục... chỉ cách nhà trong khoảng 15 phút đi bộ hoặc đạp xe), đô thị sinh thái, hạn chế phát triển đô thị theo mô hình phân lô phát triển nhà ở thấp tầng.

Nghiên cứu phương án sử dụng phù hợp, hiệu quả quỹ đất hai bên bờ sông Hồng, sông Đuống cho phát triển kinh tế - xã hội, nhất là cho phát triển du lịch nông nghiệp đô thị sinh thái, du lịch trải nghiệm, dịch vụ, không gian đô thị hiện đại hai bên sông.

Phát triển mạng lưới quảng trường, công viên, phố đi bộ: Mở rộng, nâng cấp công viên phục vụ nhu cầu vui chơi và giải trí cho người dân và khách du lịch.